Brąz cynowo-ołowiowy CuPb15Sn (w normie EN 1982 odpowiada mu gatunek CuSn7Pb15-C, CC496K) to stop miedzi z ok. 15% ołowiu i 7% cyny. Tak duża zawartość ołowiu całkowicie zmienia zachowanie materiału w warunkach tarcia: brąz ołowiowy pracuje bezpiecznie tam, gdzie smarowanie jest ograniczone, nieregularne lub chwilowo zanika – czyli w sytuacjach, w których zwykły brąz cynowy ulegałby zatarciu.
Skład i oznaczenia
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Oznaczenie handlowe | CuPb15Sn (CuPb15Sn8) |
| Oznaczenie EN 1982 | CuSn7Pb15-C / CC496K |
| Ołów (Pb) | ok. 13–17% |
| Cyna (Sn) | ok. 6–8% |
| Miedź (Cu) | reszta |
Właściwości ślizgowe i plastyczność brązu ołowiowego
Ołów praktycznie nie rozpuszcza się w miedzi – tworzy w strukturze miękkie, rozproszone wtrącenia. Podczas pracy łożyska rozprowadza się na powierzchni ślizgowej i działa jak smar stały, zapobiegając bezpośredniemu kontaktowi metal–metal i zatarciu przy niedostatecznym lub zanikającym smarowaniu. Cyna umacnia osnowę i podnosi nośność.
| Parametr | Wartość orientacyjna |
|---|---|
| Wytrzymałość na rozciąganie Rm | ≥ 170–200 MPa |
| Granica plastyczności Rp0,2 | ≥ 80–90 MPa |
| Wydłużenie A | ≥ 8% |
| Twardość | ≥ 60–65 HB |
| Gęstość | ok. 9,2 g/cm³ |
Brąz ołowiowy jest wyraźnie bardziej miękki niż CuSn12. To zaleta przy współpracy z wałami o niższej twardości i przy możliwym zanieczyszczeniu smaru – materiał „przyjmuje” drobne cząstki stałe i dopasowuje się do niewspółosiowości. Stop wykazuje też dobrą odporność na działanie kwasu siarkowego i wód kopalnianych.
Idealne zastosowanie w trudnych węzłach tarcia
- Łożyska ślizgowe pracujące przy ograniczonym lub awaryjnym smarowaniu, przy średnich naciskach i wyższych prędkościach;
- Łożyska i tuleje maszyn rolniczych, budowlanych i walcowni, narażone na zanieczyszczenia;
- Pompy pracujące w środowisku kwaśnym, elementy pomp kopalnianych;
- Tuleje sworzni, tłoków i dźwigni, płyty ślizgowe;
- Uszczelnienia i pierścienie pracujące w ruchu.
Brąz ołowiowy nie jest przeznaczony do bardzo dużych nacisków udarowych – tam lepszy będzie CuSn12 lub brąz aluminiowy. Ze względu na zawartość ołowiu nie stosuje się go też w kontakcie z wodą pitną i żywnością.
Podatność na obróbkę mechaniczną
Ołów sprawia, że brąz CuPb15Sn ma znakomitą skrawalność – wiór łamie się łatwo, narzędzia zużywają się wolno, a powierzchnia po toczeniu jest gładka. To ułatwia wykonywanie tulei o wąskich tolerancjach i rowków smarowych. Stop nie nadaje się do spawania; obróbka plastyczna jest ograniczona.
Tuleje i pręty z brązu CuPb15Sn dostępne od ręki
Zaopatrujemy działy utrzymania ruchu i producentów maszyn w niezawodne materiały ślizgowe. W Adamet-Niemet zamówisz pręty pełne i tuleje (rury) z brązu CuPb15Sn w szerokim zakresie średnic, a także pręty, kwadraty, płaskowniki i tuleje z brązów CuSn12, CuSn8 i RG7 (CuSn7ZnPb) – dzięki czemu dobierzesz materiał do konkretnych warunków pracy łożyska.
- pręty i tuleje tniemy piłą taśmową na dowolną długość, z tolerancją cięcia do 0,1 mm,
- obsługujemy średnice do Ø 450 mm (w Centrum Serwisowym do Ø 650 mm),
- blachy brązowe tniemy do grubości 25 mm – na formatki, krążki, pierścienie i kształty wg rysunku.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Kiedy wybrać brąz ołowiowy zamiast CuSn12?
Gdy smarowanie jest ograniczone, nieregularne lub może chwilowo zaniknąć, a także gdy smar może być zanieczyszczony. CuSn12 lepiej sprawdza się przy bardzo dużych naciskach i dobrym smarowaniu.
Czy brąz ołowiowy jest samosmarowny?
Częściowo. Ołów działa jak smar stały i chroni przed zatarciem przy niedostatecznym smarowaniu, ale łożysko z brązu ołowiowego nadal wymaga smarowania podczas normalnej pracy.
Czy CuPb15Sn można stosować w instalacjach wody pitnej?
Nie zaleca się tego ze względu na wysoką zawartość ołowiu. Do kontaktu z wodą pitną i żywnością dobiera się stopy bezołowiowe lub niskoołowiowe.
