Miedź Cu-ETP (Electrolytic Tough Pitch) – w Polsce oznaczana jako M1E, w Niemczech jako E-Cu – to miedź elektrolityczna o czystości min. 99,90% Cu, zawierająca niewielką, kontrolowaną ilość tlenu. To najczęściej stosowany gatunek miedzi na świecie i podstawowy materiał przewodzący w elektrotechnice i energetyce. O jej wartości decyduje przede wszystkim jedna cecha: przewodność elektryczna na poziomie co najmniej 100% IACS.
Oznaczenia i skład Cu-ETP
| System | Oznaczenie |
|---|---|
| EN 1976 / EN 13601 | Cu-ETP / CW004A |
| PN (dawna polska) | M1E |
| DIN 1787 | E-Cu57 (2.0060) / E-Cu58 (2.0065) |
| Skład | Cu + Ag ≥ 99,90%, tlen ok. 0,02–0,04% |
Liczba w oznaczeniu DIN (E-Cu57, E-Cu58) wskazuje minimalną przewodność elektryczną w MS/m. W katalogu Adamet pręty okrągłe i sześciokątne oferowane są w gatunku E-Cu57 (M1E).
Przewodność i parametry fizyczne Cu-ETP
| Parametr | Wartość orientacyjna |
|---|---|
| Przewodność elektryczna (stan miękki) | ≥ 58 MS/m (≥ 100% IACS) |
| Przewodność cieplna | ok. 390 W/(m·K) |
| Gęstość | ok. 8,93 g/cm³ |
| Temperatura topnienia | ok. 1083°C |
| Rm – stan miękki (R200/R220) | ok. 200–260 MPa |
| Rm – stan półtwardy / twardy (R250–R290) | ok. 250–360 MPa |
Miedź Cu-ETP ma dobrą odporność na korozję w atmosferze przemysłowej i miejskiej – z czasem pokrywa się ochronną patyną. Jest niemagnetyczna, a jej powierzchnię łatwo uszlachetnić przez cynowanie, srebrzenie czy niklowanie, co poprawia jakość styku w połączeniach elektrycznych.
Zastosowanie: od rozdzielnic po automatykę
- Szyny prądowe i szynoprzewody w rozdzielnicach, transformatorach, stacjach i zakładach przemysłowych;
- Uzwojenia i cewki silników, transformatorów i dławików;
- Przewody i kable, linki, oplot;
- Elementy stykowe i uziemiające – zaciski, mostki, płaskowniki uziemień i instalacji odgromowych;
- Wymienniki ciepła i chłodnice, radiatory, elementy elektroniki mocy;
- Automatyka i elektronika – elementy wykrawane z taśm, złącza, ekrany.
Technologia: obróbka, gięcie i lutowanie
Cu-ETP ma doskonałą podatność na obróbkę plastyczną zarówno na zimno, jak i na gorąco. Płaskowniki i szyny łatwo się gnie, tłoczy, wykrawa i spłaszcza. W stanie miękkim materiał pozwala na bardzo małe promienie gięcia, a w stanach twardszych zapewnia sztywność szyn.
Lutowanie miękkie przebiega bez problemów. Należy jednak pamiętać o tzw. chorobie wodorowej: ponieważ Cu-ETP zawiera tlen (w postaci tlenku Cu₂O), nagrzewanie w atmosferze zawierającej wodór – np. przy spawaniu gazowym płomieniem redukującym, lutowaniu twardym palnikiem lub wyżarzaniu w atmosferze redukcyjnej powyżej ok. 400–500°C – może powodować kruche pękanie. Dlatego do elementów spawanych i lutowanych twardo zaleca się miedź beztlenową lub odtlenioną fosforem (Cu-DHP), a Cu-ETP stosuje się tam, gdzie kluczowa jest przewodność.
Obróbka skrawaniem jest możliwa, ale miedź jest ciągliwa i tworzy długi wiór – wymaga ostrych narzędzi z dodatnim kątem natarcia i chłodzenia.
Płaskowniki, pręty i blachy miedziane wprost na produkcję
Magazyn Adamet-Niemet dysponuje szerokim wyborem wyrobów z miedzi Cu-ETP:
| Wyrób | Zakres (wg katalogu) |
|---|---|
| Pręty okrągłe E-Cu57 (M1E) | Ø 5–200 mm |
| Pręty sześciokątne E-Cu57 | 12–50 mm |
| Płaskowniki (szyny) | z ostrymi krawędziami (DIN 1759) lub zaokrąglonymi (DIN 46433) |
| Pręty kwadratowe E-Cu57 (M1E) | 5–150 mm |
| Profile – rury kwadratowe i prostokątne M1E | 10–120 mm, ścianka 1–4 mm |
| Blachy | grubość ok. 0,2–120 mm, stany E-Cu F20, F25, F30, WH |
| Taśmy | grubość 0,1–3 mm, stany F20–WH |
Materiał precyzyjnie docinamy: pręty i płaskowniki na długość w tolerancji do 0,1 mm, taśmy cięciem wzdłużnym (szerokość 5–2000 mm), blachy na formatki, krążki i pierścienie, a kształty wg rysunku – strumieniem wody (WaterJet). Szyny wygniemy na prasie krawędziowej CNC.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jaka jest przewodność miedzi Cu-ETP?
W stanie miękkim co najmniej 58 MS/m, czyli ok. 100% IACS. W stanach twardych przewodność jest minimalnie niższa – dla wyrobów oznaczanych E-Cu57 gwarantowane minimum wynosi 57 MS/m.
Czym różni się Cu-ETP od Cu-DHP?
Cu-ETP zawiera tlen i ma najwyższą przewodność – jest przeznaczona do elektrotechniki. Cu-DHP jest odtleniona fosforem, ma niższą przewodność, ale można ją bezpiecznie spawać i lutować twardo – stosuje się ją m.in. na rury instalacyjne.
Czy miedź Cu-ETP można spawać?
Jest to możliwe, ale ryzykowne ze względu na chorobę wodorową przy nagrzewaniu w atmosferze redukującej. Do konstrukcji spawanych zaleca się miedź odtlenioną Cu-DHP lub beztlenową Cu-OF.
