Mosiądz CuZn37 (CW508L), w Polsce znany jako M63, to mosiądz dwuskładnikowy zawierający ok. 63% miedzi i 37% cynku, bez dodatku ołowiu. Ma strukturę jednofazową α, która zapewnia mu wyjątkową podatność na obróbkę plastyczną na zimno. To podstawowy materiał na blachy, taśmy i rury mosiężne oraz wszelkie elementy tłoczone, gięte i wyoblane.
Skład i oznaczenia mosiądzu CuZn37
| System | Oznaczenie |
|---|---|
| EN (symbol / numer) | CuZn37 / CW508L |
| PN (dawna polska) | M63 |
| DIN | CuZn37 / 2.0321 (dawniej Ms63) |
| Skład | Cu 62,0–64,0%, Zn – reszta, bez ołowiu |
Właściwości plastyczne i parametry stopu CuZn37
Mosiądz jednofazowy α łączy dobrą wytrzymałość z bardzo wysokim wydłużeniem. W stanie miękkim można go odkształcać na zimno w bardzo dużym zakresie – głęboko tłoczyć, wyoblać, zwijać i giąć z małymi promieniami. Odkształcanie umacnia materiał, dlatego produkowany jest w kilku stanach twardości:
| Stan (EN) | Rm [MPa] | Wydłużenie A | Charakter |
|---|---|---|---|
| R300 (miękki) | 300–370 | ≥ 38–48% | głębokie tłoczenie, wyoblanie |
| R350 (półtwardy) | 350–440 | ≥ 18–28% | gięcie, tłoczenie płytkie |
| R410 / R440 (twardy) | ≥ 410–440 | ≥ 5–12% | elementy sztywne, sprężyste, rury twarde |
Gęstość stopu wynosi ok. 8,44 g/cm³. Mosiądz ten ma przyjemny, złocisty kolor i bardzo dobrze się poleruje, dlatego jest ceniony także w zastosowaniach dekoracyjnych. Wykazuje dobrą odporność na korozję atmosferyczną.
Zastosowanie blach, taśm i rur CuZn37
- Elementy głęboko tłoczone – łuski, osłony, kapturki, obudowy, puszki i kubki;
- Oświetlenie – obudowy i odbłyśniki lamp, oprawki, elementy dekoracyjne opraw;
- Architektura i wnętrza – ozdoby, listwy, okucia, tabliczki, okładziny;
- Rury cienkościenne – wymienniki ciepła, chłodnice, instrumenty muzyczne, elementy meblowe;
- Elektrotechnika – styki, zaciski, sprężyny i elementy wykrawane z taśm;
- Bijouterie i drobna galanteria – suwaki, zatrzaski, elementy wykrawane.
Technologia: obróbka plastyczna kontra skrawanie
CuZn37 to materiał stworzony do obróbki plastycznej, a nie do skrawania. Ze względu na brak ołowiu podczas toczenia i frezowania tworzy długi, ciągliwy wiór, który owija się wokół narzędzia – skrawalność wynosi tylko ok. 30–35% wartości dla CuZn39Pb3. Jeśli detal ma być wykonywany głównie na tokarce, lepiej wybrać mosiądz automatowy CW614N.
Stop bardzo dobrze się lutuje – zarówno lutem miękkim, jak i twardym – oraz daje się zgrzewać. Ważna uwaga: elementy silnie odkształcone na zimno mogą być wrażliwe na korozję naprężeniową (tzw. pękanie sezonowe), zwłaszcza w obecności amoniaku. Zapobiega się temu wyżarzaniem odprężającym (ok. 250–300°C) po obróbce plastycznej.
Taśmy mosiężne, rury i blachy docinane na wymiar
W ofercie Adamet-Niemet znajdziesz ze stopu CuZn37 (CW508L): blachy w stanach R300, R350, R410 i twardym (ok. 0,1–150 mm grubości, zależnie od stanu), taśmy w stanach od R300 do R550, rury okrągłe twarde R440, rury kwadratowe i prostokątne (profile) wg EN 12449 w stanie R440, a także pręty okrągłe i płaskowniki. Dla elementów wymagających innego koloru lub jeszcze większej plastyczności dostępne są taśmy i blachy z mosiądzów CuZn30 i CuZn15. W Centrum Serwisowym przygotujemy materiał do produkcji:
- cięcie wzdłużne taśm mosiężnych – szerokość od 5 do 2000 mm, grubość 0,2–4 mm, kręgi do 8100 kg,
- cięcie z kręgu na arkusze (do 8000 × 2000 mm),
- cięcie blach na formatki, krążki i pierścienie oraz kształty wg rysunku (WaterJet),
- cięcie rur i profili na dowolne długości.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jaki jest polski odpowiednik CuZn37?
Mosiądz M63 wg dawnej normy PN. W normach DIN gatunek oznaczano jako CuZn37 (2.0321), a jeszcze wcześniej Ms63.
Czy mosiądz CuZn37 dobrze się toczy?
Tylko umiarkowanie. Brak ołowiu powoduje powstawanie długiego wióra. Do detali toczonych lepszy jest mosiądz ołowiowy CuZn39Pb3 (CW614N), natomiast CuZn37 wybiera się do tłoczenia, gięcia i produkcji rur.
Co to jest pękanie sezonowe mosiądzu?
To rodzaj korozji naprężeniowej występujący w elementach mosiężnych z naprężeniami własnymi po obróbce na zimno, zwłaszcza w atmosferze zawierającej amoniak. Zapobiega mu wyżarzanie odprężające.
