Atest 3.1 potwierdza, że materiał został zbadany przez autoryzowanego przedstawiciela huty, niezależnego od wydziału produkcyjnego. Z kolei atest 3.2 wymaga obecności niezależnego, zewnętrznego inspektora (np. z TÜV, DNV lub UDT), który weryfikuje badania. To kluczowa różnica wpływająca nie tylko na wiarygodność dokumentu, ale przede wszystkim na czas i koszty realizacji zamówienia. Zobacz, czym dokładnie różnią się świadectwa odbioru według normy EN 10204 i kiedy musisz wymagać atestu 3.2.
Norma PN-EN 10204 – dlaczego certyfikaty materiałowe są tak ważne?
W przemyśle lotniczym, stoczniowym, zbrojeniowym czy budowie zbiorników ciśnieniowych każda partia użytego materiału musi posiadać pełną identyfikowalność (traceability). Elementy konstrukcyjne poddawane są ekstremalnym obciążeniom, dlatego inżynier musi mieć pewność, że np. aluminiowa płyta na korpus zaworu rzeczywiście posiada deklarowaną granicę plastyczności i skład chemiczny.
Do standaryzacji tych dokumentów służy norma PN-EN 10204 (Wyroby metalowe – Rodzaje dokumentów kontroli). Wprowadza ona dwa rodzaje kontroli: niespecyficzną (deklaracje 2.1 i 2.2, w których producent oświadcza, że produkty są zgodne z zamówieniem bez badań tej konkretnej partii) oraz kontrolę specyficzną – czyli atesty 3.1 i 3.2, oparte na badaniach konkretnego wytopu lub szarży materiału.
Atest 3.1 (Świadectwo Odbioru 3.1) – standard przemysłowy
Atest 3.1 to obecnie najpopularniejszy i najczęściej wymagany dokument dla materiałów konstrukcyjnych. Jest wydawany i podpisywany wyłącznie przez wytwórcę (hutę).
Kluczowym wymogiem dla tego dokumentu jest zasada niezależności. Osoba wystawiająca atest 3.1 musi być autoryzowanym przedstawicielem kontroli jakości producenta, hierarchicznie niezależnym od działu produkcji. Dokument ten zawiera konkretne wyniki badań (np. skład chemiczny, próbę rozciągania, twardość) dla tej konkretnej partii materiału, powiązane z numerem wytopu (tzw. Charge/Heat Number), który musi znajdować się fizycznie na produkcie.
Z perspektywy działu zakupów, atest 3.1 jest rozwiązaniem najbardziej optymalnym. Materiały z tym certyfikatem są szeroko dostępne w magazynach (w tym u nas, w Adamet-Niemet), a proces zakupu nie jest obarczony dodatkowymi restrykcjami i wysokimi kosztami odbiorów zewnętrznych.
Atest 3.2 (Świadectwo Odbioru 3.2) – najwyższy poziom restrykcji
Dokument 3.2 to najwyższa forma weryfikacji jakości materiału w branży metalurgicznej. Czym różni się od atestu 3.1? W tym przypadku do zakładowego kontrolera jakości dołącza niezależny, autoryzowany rzeczoznawca z zewnątrz (np. inspektor z jednostki notyfikowanej takiej jak TÜV, DNV GL, Lloyd’s Register czy UDT).
Inspektor ten fizycznie uczestniczy w procesie pobierania próbek z danego wytopu, nadzoruje przeprowadzanie badań mechanicznych i chemicznych, weryfikuje znakowanie (bicie numerów na blachach lub rurach), a ostatecznie przystawia na dokumencie własną pieczęć i podpis.
Zamówienie materiału z atestem 3.2 niesie za sobą trzy poważne konsekwencje dla zaopatrzeniowca:
- Dostępność z magazynu jest znikoma. Z reguły atest 3.2 wymaga zlecenia nowej produkcji bezpośrednio w hucie lub wykonania tzw. „przeatestowania” materiału magazynowego.
- Wyższy koszt. Do ceny kilograma metalu należy doliczyć koszty pracy zewnętrznej jednostki inspekcyjnej oraz koszty wykonania próbek niszczących.
- Wydłużony czas realizacji (lead time). Oczekiwanie na wizytę inspektora i procedury badawcze wydłużają proces dostawy nawet o kilkanaście tygodni.
Atest 3.1 a 3.2 – który wybrać do projektu?
Decyzja nigdy nie powinna być oparta na swobodnym uznaniu działu zakupów. To projektant lub specyfikacja techniczna projektu (np. wytyczne dyrektywy ciśnieniowej PED 2014/68/UE) narzuca rodzaj certyfikatu.
Jeśli dokumentacja milczy na ten temat, przyjętym rynkowym standardem, gwarantującym wysoką jakość i pełną identyfikowalność dla znakomitej większości elementów konstrukcyjnych z aluminium, brązu czy mosiądzu, jest atest 3.1.
Atest 3.2 zarezerwowany jest dla rurociągów o wysokim ryzyku wybuchu, platform wiertniczych (offshore), wybranych elementów w przemyśle nuklearnym, chemicznym, stoczniowym oraz dla konstrukcji, w których pęknięcie elementu zagraża życiu wielu ludzi.
Certyfikowane metale kolorowe w Adamet-Niemet
W firmie Adamet-Niemet kładziemy ogromny nacisk na jakość i bezpieczeństwo łańcucha dostaw. Nasz system zarządzania jakością, w tym rygorystyczne normy dla przemysłu lotniczego i kosmicznego (AS 9100 oraz AS 9120), gwarantuje, że otrzymujesz pełną i autentyczną dokumentację hutniczą do wydanego materiału.
Udostępniamy certyfikaty 3.1 zgodnie z naszą polityką sprzedażową, dbając o bezproblemowe zarchiwizowanie historii wytopu, tak aby w przypadku audytu zewnętrznego, technolog klienta miał dostęp do kluczowych informacji o zakupionym surowcu. Oferujemy również dodatkowe, niezależne badanie spektrometrem XRF na miejscu, aby całkowicie wykluczyć ryzyko błędów materiałowych.

